Paliwanag sa sabong para sa mga curious: saan ito nagmula, paano ito tinatrato ng batas ngayon, at ano talaga ang ibig sabihin ng mga salitang naririnig mo sa sabungan.
Ano ang sabong
Ang sabong ay ang Filipinong salita para sa cockfighting. Inilalarawan ito ng Cockfighting Law of 1974, ang PD 449, bilang “a popular, traditional and customary form of recreation and entertainment among Filipinos” tuwing legal holidays, pista, at agricultural at commercial fairs. Sakop ng depinisyon nito ang “cockfighting derby, pintakasi or tupada.”
Ipinapaliwanag ng artikulong ito ang kasaysayan at bokabularyo para sa mga nakakarinig ng mga salitang ito sa bahay o sa balita. Impormasyon lang ito. Hindi namin tinatalakay kung saan o paano tumaya.
Paano hinubog ng batas ang sabong
- PD 449 (1974): dapat lisensyado ng mayor ang sabungan, kadalasang isa kada lungsod o munisipyo, at limitado ang laban sa Linggo, legal holidays, pista at ilang fair.
- PD 1602 (1978): mas mabigat na parusa sa ilegal na sabong.
- Local Government Code: may kapangyarihan ang LGU sa paglilisensya at regulasyon ng sabungan.
- E-sabong (bago 2022): tumakbo ang online streaming at pagtaya sa ilalim ng regulatory framework ng PAGCOR, hanggang sa nationwide suspension noong 3 Mayo 2022, na ipinagpatuloy ng EO No. 9.
Kultura: pista, derby at coliseum
Noon pa man, pinakamasigla ang sabungan sa bayan tuwing Linggo at pista, kaya itinali ng PD 449 sa mga araw na iyon ang legal na laban. Ang pinakakilalang event ngayon ay malalaking “derby” sa malalaking venue, tulad ng World Slasher Cup sa Smart Araneta Coliseum, na naglalathala ng mga nanalo sa opisyal nitong site. Negosyo rin sa maraming probinsya ang pag-aalaga ng gamefowl. Kontrobersyal din ang sabong: tutol dito ang mga animal-welfare group, at nagdulot ng pag-aalala ng publiko ang panahon ng e-sabong. Binanggit ng EO No. 9 ang tungkulin ng Estado na protektahan ang “public health and morals.”
Glossary ng sabong terms
| Term | Kahulugan |
|---|---|
| Sabong | Cockfighting. |
| Sabungan | Cockpit o arena. |
| Sabungero | Mahilig sa sabong, breeder o suki ng sabungan. |
| Manok panabong / gamefowl | Tandang na inaalagaan para sa laban. |
| Tupada | Walang lisensya at ilegal na sabong, kadalasan sa bakuran o bukid. |
| Pintakasi | Sabong tuwing pista; binanggit sa PD 449. |
| Derby | Torneo kung saan maraming tandang ang isinasali ng bawat entry at pinagsasama ang puntos. |
| Sentensyador (sentenciador) | Ang referee. Ayon sa PD 449, siya ang tumitingin sa pagtatari, sa kondisyon ng manok, at nagdedeklara ng panalo o tabla. |
| Taga-tari / gaffer | Ang nagkakabit ng tari sa paa ng manok (depinisyon ng PD 449). |
| Tari / bulang | Ang bakal na talim na itinatali sa paa. |
| Kristo | Ang tagatawag ng taya sa arena, kilala sa hand signals. “Bet taker or promoter” ang tawag sa PD 449. |
| Meron / wala | Ang dalawang panig ng laban, gaya ng tawag sa arena. |
| Llamado / dehado | Paborito at underdog. |
| Ulutan | Sparring nang walang tari, bahagi ng training. |
| E-sabong | Online streaming at pagtaya sa sabong; suspendido sa buong bansa mula 2022. |
| OCB | Off-cockpit betting station; sakop ng suspensyon ng e-sabong. |
Kaugnay
Mga madalas itanong
Ano ang ibig sabihin ng tupada?
Walang lisensyang sabong. Ilegal ito dahil ayon sa PD 449, dapat sa lisensyadong sabungan at sa pinapayagang araw lang ginagawa ang sabong.
Ano ang sentensyador?
Ang referee ng sabong. Ayon sa PD 449, siya ang tumitingin sa pagtatari, nagpapasya kung kaya pang lumaban ng manok, at nagdedeklara ng resulta.
Ano ang meron at wala?
Ang dalawang panig ng laban. Depinisyon lang ito; suspendido sa buong bansa ang online na pagtaya sa sabong.
Legal ba ang sabong sa Pilipinas?
Legal ang tradisyonal na sabong sa sabungang lisensyado sa ilalim ng PD 449 at local permits. Suspendido ang online e-sabong.
About this article
Isinulat ng GTAYA Editorial Team; sinuri noong 2026-11-04. Galing mismo sa batas ang mga depinisyong may markang PD 449. Karaniwang gamit ang ibang terms at ipinaliwanag nang neutral. Walang betting advice dito.
Our guides are researched from official sources (PAGCOR, BSP, Philippine law) and reviewed before publishing. Rules that vary by table are flagged.
